جستجو
     
 
 
 
   
فلسفه دین و نبوت > چالش هاى رابطه دین و اخلاق 739
نسخه چاپی ارسال برای دیگران نظرات شما  
   
   
 

رابطه ى دین و اخلاق در جوامع كنونى دچار چالش هایى شده است .از جمله این چالش ها عبارت است از:

1. عدم التزام به اخلاق دینى

اخلاق دینى در جوامع دینى گسترش نمى یابد و به همین دلیل، بسیارى از متدینان، التزام عملى به اخلاق دینى ندارند. دروغ گویى، نداشتن وجدان كارى، رشوه خوارى و ده ها نمونه ى دیگر از این قبیل، در جوامع اسلامى، بر این مدعا دلالت دارد. این بحران اخلاقى كه در چالش نخست ذكر شده است، بسیار جان سوز و دردناك است و نگارنده از مشاهده ى آن در برخى جوامع، رنج فراوان برده است؛ ولى باید توجه داشت كه اولا، این حادثه كلیت و عمومیت ندارد و همه ى جوامع اسلامى را شامل نمى شود علاوه بر این كه برخى جوامع لائیك و سكولار نیز از پى آمدهاى فجیع بى بند و بارى و بى اخلاقى رنج مى برند؛ ثانیاً، التزام عملى نداشتن به الزامات اخلاقى، معلول عوامل فراوانى است كه باید به آن ها با دقّت عنایت داشت و ارتباطى با اخلاق دینى ندارند؛ از جمله ى آن عوامل، مى توان به فقدان شأن اجتماعى و حقوقى براى اخلاق، نگاه تكریم آمیز نداشتن به علم اخلاق، تحویل اخلاق به عرفان در پاره اى از عارفان اسلامى، نگاه تك بُعدى به دین، حاكمیت علم سكولار در محافل دانشگاهى، بحران تعارض سنّت و مدرنیسم و بحران هویت در اثر نفوذ فرهنگ بیگانه اشاره كرد.

2. تضاد در اخلاق دینى

اخلاق دینى به جهت تعدّد ادیان، گرفتار احكام متفاوت و متضاد و متشتت مى گردد؛ به همین دلیل، حاكمیت اخلاق سكولار بر اخلاق دینى ترجیح دارد.
این چالش نیز قابل حل است؛ براى این كه اولا، اخلاق سكولار نیز از روى كردها و ره یافت هاى مختلفى برخوردار است و به احكام اخلاقىِ متعارض منجر مى شود. این روى كردها تنها در نفى اخلاق دینى مشترك اند؛ ثانیاً، در جوامع دینى مى توان بر اساس اكثریت قاطع متدینان به یك دین خاص، اخلاق دینى را حاكم قرار داد و از تشتت و تهافت جلوگیرى كرد؛ ثالثاً، در جوامعى كه اكثریت قاطعى وجود ندارد، مى توان از مشتركات اخلاقى ادیان مختلف بهره گرفت.

3. ترجیح اخلاق سكولار بر اخلاق دینى

اخلاق سكولار، بر اساس مبانى اومانیسم، حق مدار و تأمین كننده ى مصالح افراد و جامعه است؛ ولى اخلاق دینى تنها به تكالیف میان عبد و مولا توجه دارد.
این اشكال نیز بى مهرى به دین را نشان مى دهد؛ چرا كه حقوق بدون تكالیف و الزامات، تحقق پذیر نیستند و تفكیك این دو در عالم واقع امكان پذیر نیست؛ علاوه بر این، فقه و اخلاق اسلامى، مشتمل بر حقوق و تكالیف متعدد است و تكالیف اسلام نیز مبتنى بر مصالح واقعى انسان ها وضع گردیده است.

4. عدم پاسخ گویى اخلاق دینى به مقتضیات زمان

اخلاق دینى براى جهان متغیّر، احكام خاصّى ندارد و احكام ثابت اخلاق دینى نیز جواب گوى مقتضیات زمان نیست. پاسخ این شبهه این است كه اولا، با فرض ثابت هاى اخلاقى، اخلاق دینى، جواب گوى نیازهاى اخلاقى ثابت است و این شبهه مطلقاً با اخلاق دینى منافات ندارد؛ ثانیاً، هم چنان كه احكام اسلام در عرصه ى فقه به احكام ثابت و متغیّر تقسیم مى گردند و به نیازهاى ثابت و متغیّر فقهى مردم پاسخ مى دهند، احكام اخلاقى نیز به احكام انعطاف پذیر و انعطاف ناپذیر منشعب مى شوند؛ به همین دلیل در روایات، آداب از فضایل تفكیك شده اند.

 
 
 
کاربر گرامی، این بخش اختصاص دارد به نظر شما درباره موضوع مطرح شده، در صورتی که نیاز به سئوال یا بحث و گفتگو در رابطه با موضوع مربوطه را دارید، از طریق سایت کاربران
(my.tahoor.com) اقدام نمایید.
   
 
 
 
منابع:
1- كتاب كلام جديد، حجت الاسلام والمسلمين دكتر عبدالحسين خسروپناه ، ص470-468
2- كتاب اخلاق قرآنى ، حجت الاسلام والمسلمين دكتر عبدالحسين خسروپناه
 
 
  فلسفه دین و نبوت
 
 
 
کلیه حقوق متعلق است به موسسه فرهنگی جام طهور
طهور قرآن | دایره المعارف طهور | کتابخانه طهور | پادکست طهور | اعلام | کتاب شناسی | سایت ٥ روز  
  صفحه اصلی | درباره ما | ارتباط با ما | مبانی اعلام  
  انبیاء | 14 معصوم | فقها و اصولین | فلاسفه | مورخین | محدثین | مفسرین | عرفا | ادبا و شعرا | زمامداری | دیگر دانشمندان | دیگر شخصیت ها
کتاب شناسی | متکلمین | فرقه ها و مکاتب فکری | اقوام، قبایل و طوایف | مکان ها | حوادث تاریخی