جستجو
     
 
 
 
   
فلاسفه و حکما > خواجه نصیرالدین طوسی English Version 2580
نسخه چاپی ارسال برای دیگران نظرات شما  
   
   
 

زندگینامه:
محمد بن محمد بن حسن طوسی مکنی به ابو جعفر و ملقب به نصیرالدین و مشهور به محقق طوسی یا خواجه طوسی که او را به القاب استاد البشر و عقل حادی عشر و معلم ثالث نیز خوانده اند. تولدش مقارن با طلوع آفتاب روز شنبه یازدهم جمادی الاول سال 597 هجری قمری مطابق با فوریه سال 1201 میلادی در مشهد مقدس اتفاق افتاد. خواجه اصلا از دهکده ورشاه از بلوک جهرود قم است ولی در مشهد مقدس متولد شده و به همین سبب مشهور به طوسی است. پدرش محمدبن حسن از علمای آن زمان که خودش استاد خواجه نصیر

در علوم نقلی بود. خواجه در تمام علوم متداول آن زمان، از مفاخر و بزرگان به شمار رفته و به علت هوش زیاد و غایت دانش و بینش، شهره آفاق بود. خدمات اسلامی و ایرانی او زبانزد خاص و عام است. به دستور ناصرالدین عبدالرحمان (حکمران اسماعیلی مذهب مهستان) به «الموت» رفت. سال 654 هـ ق که الموت به دست مغولان و هلاکوخان افتاد، خواجه نصیر وزارت او را قبول و به این وسیله مغول خونخوار را با تدبیر و عقل خود تحت نفوذ خود در آورد. در حمله هلاکوخان به بغداد، او را همراهی و در برانداختن خلافت 524 ساله عباسیان نقش مهمی داشت. خواجه نصیر در احیای اسلام و ترویج علم و ادب و اصلاح و ارشاد مردم و به پا داشتن مذهب شیعه اثنی عشری، اهتمام بسیار بکار برد.
خواجه به امر هلاکو رصدخانه بزرگ مراغه را در مراغه که آن زمان پایتخت مغول بود، تاسیس کرد و تمام صناعت خود را در اصول نجوم و هیئت بکار برد و کتابخانه ای بوجود آورد که حدود چهل هزار جلد کتاب در آن بوده است. خودش 16 سال فقط بعد از تاسیس آن زنده بود و کم کم آنجا به متروکه ای تبدیل شد و امروزه به «کوه رصد» معروف است. شهرت جاوید او به علت تحقیقاتی است که در مثلثات کرده و وی در تمام علوم و فنون مختلف، بالخصوص در علم کلام و حکمت، ریاضیات، الهیات و علوم اسلامی متبحر و مدارج این علم را نزد مسلمانان در کتاب «شکل القطاع» به اوج رسانید.
خواجه در ادبیات استاد مسلم بود و اشعاری به فارسی و عربی دارد که گاهی به تفنن می سروده. از اساتید او می توان پدرش را در علوم نقلی، ابن میثم بحرانی، محقق حلی، قطب الدین مصری و فرید الدین داماد را نام برد و از شاگردانش می توان به قطب الدین شیرازی، علامه حلی، ابن فوطی، ابن هیثم بحرانی، سید رکن الدین استرآبادی و... اشاره کرد.
خواجه در سال 628 هجری با "نرگس خانوم" دختر فخرالدین نقاش ازدواج کرد و از او 3 پسر باقی ماند به نام صدرالدین علی که مردی دانشمند بود و در علم نجوم دست داشت، و اصیل الدین حسن که مردی ادیب و دانشمند و مهندس و حکیم بود، و فخرالدین احمد که فاضلی حکیم و منجمی بی نظیر بود. آرا و نظریات فلسفی و کلامی خواجه: به طور کلی خواجه در حکمت، پیرو حکماء مشاء و فلسفه اش در میان حکماء اسلامی تابع فلسفه ابو علی سیناست ولیکن با این حال وی حکیمی متکلم و در تکلم متمایل به فلسفه است و به عبارت دیگر دارای روشی بین فلسفه و کلام است.
خواجه که در قرن هفتم هجری قمری می زیسته می توان از معاصرانش به: المستعصم بالله عباسی، امیر سعید ابوالمناقب، هلاکوخان، آباقاخان، علاء الدین محمد، رکن الدین، ناصرالدین محتشم، معین الدین، محتشم شهاب، ابن علقمی، عطاملک جوینی و... اشاره کرد.
وفات این دانشمند بزرگ در روز دوشنبه هفدهم ذی الحجه سال 672 هجری قمری در سن 75 سالگی اتفاق افتاد و ایشان را بنا به وصیتش در کاظمین دفن کرده اند.

آثار و تالیفات خواجه:
تالیفات او را تا حدود 70 ذکر کرده اند که بیشتر عربی و بعضی به زبان فارسی است و اغلب آنها به زبان اروپائی ترجمه شده و در مدارس اسلامی تدریس می شود. (تعدادی از کتابهای ذیل در لیست آثار خواجه ذکر نشده است و تردید است که منسوب به خواجه باشد.)
1. تجریدالعقاید؛ در علم کلام که شرح های متعددی بر آن نوشته شده است.
۲. شرح اشارت بو علی سینا؛ در فلسفه که در مدت 20 سال تالیف نمود، موسوم است به حل مشکلات الاشارات.
۳. قواعد العقاید؛ مختصری است در اصول عقاید که رساله اعتقادیه و مقاله نصیریه هم بدان گفته شده است.
۴. اخلاق ناصری؛ یا اخلاق طوسی در حکمت علمی و اخلاق
۵. آغاز و انجام؛ در مبدأ ومعاد به فارسی
۶. تحریر مجسطی؛ در ریاضیات
۷. تحریر اقلیدس؛ در هندسه
۸. تجرید المنطق
۹. اساس الاقتباس؛ در منطق به فارسی
۱۰. زیج ایلخانی؛ در نجوم
۱۱. آداب البحث؛ این کتاب غیر از آداب المتعلمین است.
۱۲. بیست باب در معرفت اسطرلاب
۱۳. روضةالقلوب؛ رساله ای است مختصر به فارسی، در حقیقت نام این رساله در فهرست مولفات خواجه نیامده است.
۱۴. رساله مؤاخذات؛ رساله ای است از خواجه در جواب شیخ صدر الدین قونوی
۱۵. تجرید الهندسه
۱۶. اثبات جوهر
۱۷. جامع الحساب فی التخت و التراب
۱۸. اثبات عقل؛ یا رساله اثبات جوهر مفارق که بعضی آن را همان رساله نصیریه خوانده اند.
۱۹. جام گیتی نما؛ یا رساله جام جهان نما در هیئت به فارسی
۲۰. اثبات واجب الوجود
۲۱. رساله جبر و اختیار؛ به فارسی مشتمل بر ده فصل.
۲۲. استخراج تقویم
۲۳. خلافت نامه
۲۴. اختیارات نجوم
۲۵. رساله در کلیات طب یا ضوابط الطب
۲۶. شرح اصول کافی
۲۷. رساله در علم المثلث
۲۸. الاعتقادات یا رساله اعتقادیه در اقل معتقدات واجبه بر مکلف
۲۹. رساله در علل و معلولات؛ در این رساله خواجه به روش ریاضی از علل و معلولات بحث کرده است.
۳۰. معیار الاشعار؛ انتساب این کتاب به خواجه مورد تردید است.
۳۱. ترجمه صور الکواکب
32. اوصاف الاشراف؛ در اخلاق به فارسی
33. رساله معینیه یا المفید؛ در هیئت
33. تحریر الاکر تالیف مانالاوس
34. تحریر کتاب الاکر تالیف ثاذوسیوس
35. التلخیص فی علم الکلام
36. عروض؛ به فارسی
37. تحریرالکرة و الاسطوانه
38. تحریر کتاب المعطیات
39. تحریر کتاب ظاهرات الفلک
40. تحریر کتاب المناظر
41. تحریر کتاب اللیل و النهار
42. تحریر کتاب الکرة المتحرکة
43. تحریر کتاب الطلوع و الغروب
44. تسطیح الکرة و المطالع
45. روضة التسلیم یا تصورات؛ نام این کتاب در فهرست تالیفات خواجه نیامده است.
46. تربیع الدائرة
47. المخروطات
48. الشکل المعروف بالقطاع
49. الجواهر؛ یا تنسوخ نامه ایلخانی یا رساله جوهریه
50. الاسطوانه
51. الفرائض علی مذهب اهل البیت
52. تعدیل المعیار فی نقد تنزیل الافکار
53. بقاء النفس بعد بوار البدن؛ رساله در بقاء نفس انسانی
54. رساله در حساب و جبر و مقابله
55. اثبات العقل الفعال
56. شرح مسألة العلم
57. رساله فی الامامة یا بحث در امامت یا وجیزه نصیریة
58. رساله الی نجم الدین الکاتبی فی اثبات واجب الوجود
59. الحواشی علی کلیات القانون
60. رساله ثلاثون فصلا فی معرفه التقویم؛ رساله ای است مختصر راجع به ابتداء تواریخ و تاسیس تقویم مشتمل بر سی فصل.
61. زبدة الدراک فی هیئة الافلاک
62. رساله در بیان صبح کاذب؛ رساله ای است بسیار مختصر از تالیفات خواجه
63. رساله در تحقیق قوس و قزح؛ این نیز رساله ای است بسیار مختصر از تالیفات خواجه
64. فصول نصیریه؛ کتاب کوچکی است در اصول عقاید به فارسی.
65. رساله در صدور موجودات از حضرت حق؛ به عربی در این رساله خواجه از کیفیت صدور موجودات از مبداء فیاض و عقیده حکما در باب علم باری تعالی به جزئیات بحث کرده و آن را در جواب سؤال قاضی القضاء هرات تالیف نموده است.
66. رساله آداب المتعلمین؛ انتساب این کتاب به خواجه مورد تردید است.
67. ذیل جهانگشا؛ تاریخ مختصری است به فارسی در واقعه فتح بغداد به دست هلاکو.
68. رساله در رسم و آیین پادشاهان قدیم؛ رساله ای است در باب وصول مالیات و خراج و مصارف آن در 9 صفحه.
69. رساله در علم رمل؛ که آن را به خواجه نسبت داده اند.
70. رساله در تولا و تبرا به مشرب تعلیمیان؛ رساله ای است مختصر در 2 صفحه
71. اخلاق محتشمی
72. شرح ثمره بطلمیوس
73. کتاب المتوسطات
74. تذکره در هیئت
75. نقد المحصل

 
 
 
کاربر گرامی، این بخش اختصاص دارد به نظر شما درباره موضوع مطرح شده، در صورتی که نیاز به سئوال یا بحث و گفتگو در رابطه با موضوع مربوطه را دارید، از طریق سایت کاربران
(my.tahoor.com) اقدام نمایید.
 
خوش به حال چنین پدری هم خودش هم بچه هاش دانشمند بودند راستی عضویه خانواده دانشمندبودن چه حسی داره، خیلی خوبه!!!!!!!!!

شنبه 31 فروردين
 
سلام خوشحال می شوم شرح حال دانشمندان رابطور کامل تر داشته باشم بهرمند شوم وبه قدر بهره ام دعاگوی شما باشم (کمی بیشتر) لطفا نام انتشارات تالیفا ت راهم مرحمت کنید .متشکر

يكشنبه 20 اسفند
علی
 
عالی بود.خیلی به دردم خورد

شنبه 30 دي
ترنم
 
عالی بود دست شمادردنکنه

شنبه 25 آذر
تینا
 
واقعا خوب بود خیلی به دردم خورد مرسی0

جمعه 15 ارديبهشت
زهرا
 
مطلب خوبی بود0

جمعه 25 آذر
 
با سلام و احترام. متن خوب است ضمن اینکه بهتر بود فهرست اثار خواجه را با تاریخ تالیف آن ذکر میکردید. موفق باشید

دوشنبه 07 دي
قوامی
 
سلام مطالب جالبی بود. ولی مطالبی کامل تر از این را دنبالشم. اگر مطالب کاملتر از بالا در دسترس شما هست لطفا به ایمیلم ارسال کنید. متشکرم

چهارشنبه 08 مهر
علیرضا - م
   
 
 
 
منابع:
احوال و آثار استاد البشر خواجه نصیر الدین طوسی/ محمد تقی مدرس رضوی
 
 
آغاز و انجام
 
اخلاق محتشمی
 
اخلاق ناصری
 
اساس الاقتباس
 
الادب الوجیز للولد الصغیر
 
التذکرة فی الهیئة یا التذکرة النصیریه
 
اوصاف الاشراف
 
بقاء روح پس از مرگ
 
تجریدالاعتقاد یا تجریدالکلام
 
تحریر اقلیدس
 
ادامه عناوین ...
 
  فلاسفه و حکما
 
 
آخوند ملامحمد کاظم خراسانی
 
آقا شیخ محمدتقی آملی
 
آقاضیاءالدین عراقی
 
آقا نجفی اصفهانی
 
آقاوحید بهبهانی
 
آلوسی
 
آیة الله العظمی سیدابوالقاسم خویی
 
آیة الله علامه سید محمدحسین حسینی طهرانی
 
آیت الله جعفر سبحانی تبریزی
 
آیت الله حاج آقارحیم ارباب اصفهانی
 
آیت الله حاج سید حسین طباطبائی بروجردی
 
آیت الله سید روح الله موسوی خمینی
 
آیت الله سید علی سیستانی
 
آیت الله سیدمحمدرضا گلپایگانی
 
آیت الله شاه آبادی (میرزا محمد علی شاه آبادی)
 
ادامه عناوین ...
 
 
کلیه حقوق متعلق است به موسسه فرهنگی جام طهور
طهور قرآن | دایره المعارف طهور | کتابخانه طهور | پادکست طهور | اعلام | کتاب شناسی | سایت ٥ روز  
  صفحه اصلی | درباره ما | ارتباط با ما | مبانی اعلام  
  انبیاء | 14 معصوم | فقها و اصولین | فلاسفه | مورخین | محدثین | مفسرین | عرفا | ادبا و شعرا | زمامداری | دیگر دانشمندان | دیگر شخصیت ها
کتاب شناسی | متکلمین | فرقه ها و مکاتب فکری | اقوام، قبایل و طوایف | مکان ها | حوادث تاریخی