جستجو
     
 
 
 
   
> آل مهلب English Version 1324
نسخه چاپی ارسال برای دیگران نظرات شما  
   
   
 

ابن ابى بکره، عبیدالله بن نفیع (= ابوبکرة) بن حارث بن کلدة ثقفى، تابعى، فرزند صحابى، قاضى بصره و والى سیستان. مادر نفیع (ابن حارث )، سمیه، از اهالى زندورد - نزدیک واسط - بود و کسری او را به ابوالخیر یکى از فرمانروایان یمن بخشیده بود. ابوالخیر در طائف بیمار شد و حارث بن کلده که طبیب بود، او را درمان کرد. ابوالخیر، سمیه را به حارث بخشید و نفقیع به وی منسوب شد و او را ابن حارث گفتند و گرنه حارث عقیم بود و صاحب فرزند نمى شد. حارث اسلام آورد و در روزگار خلافت عمر مرد. سمیه مادر زیاد (ابن ابیه ) و نافع نیز بود. هنگامى که پیغمبر(ص ) طائف را محاصره کرد، نفیع از حصن طائف نزد

ایشان فرودآمد و چون بر بکرة (شتربچه )ای سوار بود به ابوبکرة معروف شد. ابوبکرة چون مسلمان شد، نسبت خویش به حارث را ترک گفت و خود را مولى رسول الله (ص ) خواند. ابوبکرة از فضلای صحابه بود و در بصره مسکن داشت. وی از پیامبراکرم (ص ) روایت کرده و فرزندان ابوبکرة از او روایت کرده اند. نفیع در سال 52ق /672م در بصره درگذشت. وی 40 فرزند داشت که از 7 تن از آنان فرزندانى باقى ماندند. آن 7 تن عبارت بودند از: عبدالله، عبیدالله، عبدالرحمان، عبدالعزیز، مسلم، رواد و عتبه. شباب از عتبه و عبدالله نام نمى برد و به جای آن دو از یزید نامى یاد مى کند. مادر عبیدالله، هاله دختر غلیظ، از بنى عجل بود. ابن تغری بردی این نام را هوله آورده است.

از آغاز زندگى عبیدالله خبری نداریم. وی و خانوده اش از مشاهیر بصره بودند. عبیدالله ثقه بود و از پدر خویش و على بن ابى طالب (ع ) روایت مى کرد و سعیدبن جمهان، محمد ابن سیرین و جز آنان از وی روایت کرده اند و گفته اند وی اول کسى بود که قرآن را به الحان خواند. وی مدتى قاضى بصره و زمانى هم نایب زیاد در آن شهر بود و به فرمان زیاد در آنجا به جنگ با خوارج پرداخت و در برابر آنان ناتوان شد و به زیاد نوشت تا خود به بصره آمد و به تهدید مردم پرداخت. پس خطیبان بصره طى سخنانى از او درخواست بخشش کردند. زیاد در 50ق /670م عبیدالله را به ولایت سیستان منصوب کرد و به وی دستور داد تا هیربدان را بکشد و آتشکده ها را خاموش کند. جاحظ داستان آتشکده های کاریان و جور (گور) (درفارس ) را به تفصیل آورده و نوشته است که ابن ابى بکرة همچنان آتشها را خاموش کرد تا به سیستان رسید.

در کتاب تاریخ سیستان به تفصیل در این باب سخن رفته است. برطبق روایت این مأخذ دهاقین و زرتشتیان سیستان که عرصه را بر خویشتن تنگ مى دیدند، آهنگ عصیان کردند، اما مسلمانان سیستان پای در میان نهادند و عبیدالله را از تخریب آتشکده ها باز داشتند، زیرا زرتشتیان سیستان مى گفتند که ما خدا پرستیم و معابد و آتشکده ها در نزد ما همچون محراب در نزد مسلمانان و کنیسه در نزد یهود است. پس از چندی عبیدالله از سیستان به بست و رخد و کابل رفت و به نبرد با رتبیل، شاه کابل پرداخت و سرانجام با گرفتن دو هزار هزار درهم صلح کرد و رتبیل با او به سیستان آمد. وی رتبیل را از سیستان به بصره نزد زیاد فرستاد و زیاد رتبیل را بنواخت و خلعت داد و بازگردانید. شباب تاریخ این صلح را 52 ق یاد کرده است.

در 53ق که زیاد در کوفه درگذشت، عبیدالله بن ابى بکرة از ولایت سیستان برکنار شد. پس از آن نیز یک بار، چنانکه گذشت به نیابت عبیدالله بن زیاد و بار دیگر در 71ق به نیابت خالد بن عبدالله بن خالد بن اسید در بصره فرمان رانده است. در 78ق / 697م عبدالملک بن مروان، امیة بن عبدالله را از خراسان عزل کرد و خراسان و سیستان را نیز به حجاج داد. حجاج مهلب را والى خراسان و سیستان ساخت و مهلب به حجاج گفت عبیدالله بن ابى بکرة در کار سیستان از من داناتر است و او ولایت کابل و زابل را داشته و از آنان خراج گرفته و با آنان جنگ و صلح کرده است. پس حجاج، مهلب را بر خراسان و ابن ابى بکرة را بر سیستان والى ساخت .

طبری پس از بیان این مطلب روایت دیگری از این انتصاب مى آورد و مى گوید که در آغاز، ابن ابى بکرة به ولایت خراسان و مهلب به ولایت سیستان گماشته شد، اما مهلب به ولایت سیستان خشنود نبود و به عبدالرحمان عبشمى، رئیس شرطة حجاج، توسل جست تا فرمانهای ولایت آن دو که نوشته شده بود، عوض شد و کار ولایت خراسان بر مهلب بن ابى صفره و ولایت سیستان بر عبیدالله بن ابى بکرة قرار گرفت. رتبیل شاه کابل که با قبول خراج صلح کرده بود، در این هنگام از پرداختن خراج سرباز مى زد و حجاج به ابن ابى بکرة فرمان داد تا با رتبیل بجنگد، شهرهای او را تسخیر کند، دژها را بر کند و مردان را برده گرداند و تا چنین نکرده برنگردد. پس ابن ابى بکرة با سپاه بصره و کوفه عازم جنگ با رتبیل شد. سرداری سپاه بصره با خود او و فرماندهى سپاه کوفه با شریح بن هانى - از بزرگان صحابه و از اصحاب على بن ابى طالب (ع ) - بود. این سپاه وارد قلمرو رتبیل شد و غنایم فراوان گرفت و دژها را منهدم ساخت و بر بخشى از سرزمینهای آنان دست یافت. سپاه رتبیل، سرزمینهایشان را یکى پس از دیگری ترک مى کردند، تا سپاه مسلمانان به 18 فرسنگى آنان رسیدند. مردان رتبیل گذرگاهها را بر آنان گرفتند مسلمانان درماندند و خود را در معرض نابودی دیدند، چنانکه به خوردن چارپایان مجبور شدند و بهای گردة نانى به 70 درهم رسید. این سپاه چنان دچار سختى شد که هیچ سپاهى در اسلام مانند آن را ندیده بود.

عبیدالله حاضر شد 700 هزار درهم بدهد تا مردان رتبیل بگذارند که سپاه اسلام از آنجا خارج شوند. اما شریح نپذیرفت و گفت که او عمری دراز گذرانیده و روزگاری است که جویای شهادت بوده و اگر اکنون به شهادت نرسد، دیگر به آن نخواهد رسید. عده ای از سپاهیان دعوت شریح را به شهادت پذیرفتند و او رجزخوانان به نبرد پرداخت. شریح و یارانش که برخى شمار آنان را 30 هزار تن نوشته اند، کشته شدند. عرب این سپاه را جیش الفنا نام نهاد. مصائب این جنگ را اعشى همدان در شعری آورده است. به نوشتة تاریخ سیستان این جنگ در سیستان و میان سپاه مسلمانان و خوارج رخ داده است، اما در مآخذ دیگر چنین مطلبى نیست.

عبیدالله بن ابى بکرة در 79ق در سیستان درگذشت. بعضى مرگ او را در همان جنگ و از گرسنگى مى دانند. در تاریخ سیستان آمده است که وی در بست درگذشت و سبب مرگ او دردگوش بود. ابن ابى بکرة سیاه چرده بود و به همین سبب او را ادغم مى گفتند و عبدالملک بن مروان، او را سید اهل مشرق مى خواند. مشخص ترین صفت عبیدالله بن ابى بکرة سخاوت و بخشندگى او بود. کتبى او را در شمار 10 تن بخشندگان عرب، و ابن عبدربه در شمار 5 تن از بخشندگان بصره یاد کرده است. گفته اند که در قضاوت به سود یاران و نزدیکان خود رأی مى داد و چون بر او خرده گرفتند، گفت: چه خیر است در مردی که پاره ای از دینش را برای برادرانش نبرد. ابن قتیبه روایت مى کند که نخستین کسى که در بصره با آب طهارت کرد عبیدالله بن ابى بکرة بود و از روایت او بر مى آید که در زمان این کار وی مورد شگفتى اهل بصره واقع شده است. بلاذری از پسران عبیدالله، بشیر - که نهر مرغاب را کنده بود - و ابوبرذعة و سلم، نام مى برد.

 
 
 
کاربر گرامی، این بخش اختصاص دارد به نظر شما درباره موضوع مطرح شده، در صورتی که نیاز به سئوال یا بحث و گفتگو در رابطه با موضوع مربوطه را دارید، از طریق سایت کاربران
(my.tahoor.com) اقدام نمایید.
   
 
 
 
منابع:
مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی
 
 
 
 
 
آل ابی رافع
 
اصحاب صفه
 
اصحاب کهف
 
بنى ‌قینقاع
 
بنی امیه (خلافت امویان)
 
بنی امیه در اندلس
 
بنی تمیم
 
بنی حنظله
 
بنی زهره
 
بنی عباس
 
بنی‌عبدالدار
 
بنی‌عبد مناف
 
بنی قریظه
 
بنی هاشم
 
عبدالقیس
 
ادامه عناوین ...
 
 
کلیه حقوق متعلق است به موسسه فرهنگی جام طهور
طهور قرآن | دایره المعارف طهور | کتابخانه طهور | پادکست طهور | اعلام | کتاب شناسی | سایت ٥ روز  
  صفحه اصلی | درباره ما | ارتباط با ما | مبانی اعلام  
  انبیاء | 14 معصوم | فقها و اصولین | فلاسفه | مورخین | محدثین | مفسرین | عرفا | ادبا و شعرا | زمامداری | دیگر دانشمندان | دیگر شخصیت ها
کتاب شناسی | متکلمین | فرقه ها و مکاتب فکری | اقوام، قبایل و طوایف | مکان ها | حوادث تاریخی